İnsan–Makine Şeması

Bir operatör bir makineye parça bağlar, makine çalışırken bekler ya da başka bir işe geçer. İnsan–makine şeması bu ilişkiyi zaman ekseninde gösterir: kim ne zaman çalışıyor, kim ne zaman boşta? Bu araç operatör ve makine adımlarını yan yana bir Gantt şemasına döker, her adımı değer katan, katmayan ve israf olarak renklendirir ve toplam sürelerin dağılımını özetler.

Ne zaman kullanılır?

• Bir operatöre kaç makine verilebileceğini (çoklu makine kullanımı) değerlendirirken
• Operatörün makineyi beklediği ya da makinenin operatörü beklediği süreleri görünür kılmak için
• Hücre yerleşimi ve iş dağılımını değiştirmeden önce mevcut durumu belgelemek için
• Otomasyon yatırımı öncesinde “makine mi darboğaz, insan mı?” sorusunu yanıtlamak için

Nasıl kullanılır?

1. Sol paneldeki Kaynaklar bölümünde + Operatör ve + Makine ile kaynakları ekle, adlarını düzenle.
2. Süre Birimi’ni seç: saniye, dakika ya da saat.
3. Tabloda + İş Adımı Ekle ile adımları gir. Her adım için kaynağı, kategoriyi (VA, NVA, Waste) ve süreyi belirle. Adımlar her kaynak için sırayla dizilir.
4. Grafik Oluştur’a bas. Altta her kaynağın zaman çubuğu ve toplam süre kartları görünür.
5. Verilerini Excel İndir ile kaydet. Hazır bir tabloyla başlamak için Şablon İndir’i kullan, doldurduğun dosyayı Excel Yükle alanına sürükle.

Sonuçları nasıl okursun?

Her kaynağın çubuğu, kendi adımlarının toplam süresidir. En uzun çubuk çevrim süresini belirler:

Çevrim süresi ≈ en uzun kaynağın toplam süresi
Kaynak kullanım oranı = kaynağın çalışma süresi / çevrim süresi

Özet kartlar toplam süreyi ve bunun VA, NVA ve Waste paylarını verir. Yorumlarken şunlara bak:

Gözlem	Olası anlam
Operatör çubuğu makineden çok kısa	Operatör makineyi bekliyor; ikinci makine ya da ek iş verilebilir
Makine çubuğu operatörden çok kısa	Makine operatörü bekliyor; yükleme/boşaltma işleri kısaltılmalı
NVA payı yüksek	Bekleme, taşıma, kontrol gibi işler sadeleştirilebilir
Waste görünüyor	Önce bu adımlar ortadan kaldırılmalı

Dikkat edilmesi gerekenler

• Bekleme de bir adımdır. Operatörün makineyi beklediği süreyi “Bekleme” adıyla NVA olarak girersen şema gerçeği gösterir.
• Aynı birimle çalış. Tüm süreleri aynı birimde gir; birimi sonradan değiştirmek sadece etiketi değiştirir.
• Ortalama süre kullan. Tek bir ölçüm yerine birkaç çevrimin ortalamasını gir.
• Veriler kaydedilmez. Çalışmanı Excel olarak indirmeden sayfayı kapatma.

İlgili içerikler

• Araç: Yamazumi Şeması
• Araç: VanAI Süreç Video Analizi
• Makale: Yalın Araçlarla Verimliliği Artırmanın Yolları